راسته بال ‌غشائيان يكي از سودمندترين گروه‌هاي حشرات است. اين راسته در برگيرنده تعدادي از گونه­هاي پارازيتوئيد و شكارگر حشرات است كه نقش ارزنده­اي در ايجاد تعادل جمعيت گونه­هاي مختلف دارد. هم‌چنين از مهم‌ترين گرده افشان­هاي گياهان بوده و تعداد كمي هم گياهخوار مي‌باشند. اين راسته از نظر بيولوژيك و زيست شناسي بسيار متنوع بوده و تعدادي از آن‌ها بصورت انفرادي زندگي مي­كنند و تعداد ديگري هم داراي زندگي اجتماعي در سطوح مختلف هستند. عالي­ترين سطح زندگي در برخي از گونه­هاي اين راسته مثل زنبورهاي خانواده آپيده (Apidae) و زنبور عسل معمولي ديده مي­شود.

گونه­هاي بالدار زنبورها چهار بال دارند كه غشايي بوده و بال‌هاي عقب كوچك‌تر از بال‌هاي جلويي است و بوسيله قلاب­هاي بسيار ريزي به نام هامولي (Hamuli) به بال‌هاي جلو متصل مي­شوند و سبب هماهنگ شدن بال‌هاي جلو و عقب به هنگام پرواز مي­شوند.

زنبورها داراي دگرديسي كامل هستند و شفيره آن‌ها از نوع اكسريت (Exarate) يا آزاد است. در اين نوع شفيره شاخك، پاها و بال­ها آزاد است و بنابراين شبيه به يك حشره كامل موميايي شده بنظر مي‌رسد. لاروها در تعدادي از زنبورها از نوع اروسي‌فرم (Eruciform)  و در اكثر آن‌ها از نوع ورمي­فرم (Vermiform)  هستند. لارو اروسي‌فرم زنبورها كه مربوط به زير راسته سيمفيتا(Symphyta)  است از طريق بيش از پنج جفت پاي كاذب شكمي يا پرولگ (Proleg)  از لارو پروانه­ها تشخيص داده مي‌شود.

زنبورها به دو دسته تقسيم مي­شوند كه عبارتند از :

1. سيمفيتا (Symphyta)

2. آپوكريتا (Apocrita)

سيمفيتا (Symphyta)

در زير راسته سيمفتيا پاي عقبي زنبورها در قاعده حداقل سه سلول بسته دارد بعلاوه يك شكم عريض كه به قفسه سينه متصل مي­شود. اكثر گونه­هاي اين زير راسته گياهخوار هستند. در حاليكه در زير راسته آپوكريتا شكم باريك شده و از طريق يك ساقه به قفسه سينه متصل مي­شود و در بال عقبي­، بيش از دو سلول بسته وجود دارد. در ضمن اغلب شكارگر يا پارازيتوئيد هستند و كمي هم گياهخوار مي‌باشند. اكثر گونه­هاي زير راسته سيمفتيا خانواده­هاي متعددي در ايران دارند كه در ذيل به آن‌ها اشاره مي­شود:

1. آرژيده (Argidae)

2. پامفيليده (Pamphilidae)

3. سفيده (Cephidae)

4. تنتتردينيده (Tenthredinidae)

5. زايليده (Xyelidae)

6. اوروسيده (Orussidae)

بجز گونه­هاي خانواده اوروسيده كه پارازتيوئيد سوسك­هاي چوب‌خوار خانواده­هاي سرامبيسيده (Cerambicidae) و بپرستيده(Buprestidae)  هستند، بقيه خانواده­هاي اين زير راسته گياهخوار هستند. مثلاً در خانواده آرژيده گونه­اي به نام آرژ رزه (Arge rosae) از گل رز تغذيه مي­كند كه در شمال ايران انتشار دارد.

در خانواده سفيده گونه­هايي مانند سفوس ­سينكتوس(Cephus Cinctuse)  و سفوس­ پيگمئوس (Cephus Pygmaeus)  از غلات تغذيه مي­كنند.

در خانواده تنتردينيده(Tenthredinidae)  گونه­هاي كاليروآلي­ماسينا(Caliroa limacina)  و هاپلوكامپابويس (Haplocampa brevis) در روي درختان ميوه به عنوان آفت مطرح هستند. و از خانواده سريسيده در شمال ايران گونه­اي به نام سيركس­سا (Sirex sah)  بر روي صنوبر و نارون خسارت ايجاد مي­كند. پس در زير راسته سيمفتيا بجز تعداد معدودي از خانواده اوروسيده و بقيه خانواده­ها عموماً گياهخوار هستند.

آپوكريتا (Apocrita)

زنبورهاي خانواده آپوكريتا به دو دسته تقسيم مي‌شوند:

1. آكولئاتا(Aculeata) ؛ در اين گروه تخم‌ريز به نيش تبديل شده است. نيش يك مكانيزم دفاعي است كه براي تزريق سم به بدن طعمه بكار مي‌رود.

2. پارازتيكا(Parasitica) ؛ در اين گروه تقريباً اكثريت گونه­ها تخم‌ريز هستند و در واقع وظيفه تخم ريزي را بر عهده دارند.

از گروه آكولئا تا زنبورهاي خانواده  وسپيده (Vespidae)  داراي زندگي اجتماعي هستند. گونه وپا اورينتاليس(Vepa Orientalis)  در اين خانواده، يك زنبور قهوه­اي رنگ بزرگ است. خانواده­هاي وسپيده و همچنين اسفيسيده (Sphecidae) كه دربرگيرنده گونه­هاي انفرادي هستند تقريباً همگي شكارگرند و براي پرورش نوزادشان لارو انواع حشرات مخصوصاً لارو پروانه­ها را شكار مي­كنند.

همچنين خانواده­هاي تيفيئيده (Tiphiidae) و اسكولوئيده(Scoliidae)  پارازيت لارو كرم­هاي سفيد ريشه، در داخل خاك هستند.

زنبورها چگونه پارازيت كرم­هاي سفيد ريشه‌اي كه در خاك فعاليت مي­كنند، هستند؟

حشرات كامل زنبورها در خاك نرم نفوذ مي­كنند و بدنبال لارو كرم‌هاي سفيد ريشه مي­گردند. پس از نيش زدن، آن‌ها را فلج كرده و بر روي لارو كرم سفيد ريشه تخم‌ مي­گذارند. بعد از خارج شدن لارو زنبور از داخل تخم، از بدن لارو كرم سفيد ريشه تغذيه مي‌كند.

زنبور پمپيليده (Pompilidae)  از گروه آكولئاتا شكارگر بوده و با به نوعي پارازيتوئيد عنكبوت­ها مي‌باشد.

زنبورهاي بالا خانواده آپوايدا‌(Apoidea)  از مهم‌ترين گرده ­افشان­هاي اختصاصي گياهان هستند. كه در اين خانواده، بالا خانواده‌هاي متعددي از جمله خانواده مگاكليده(Megachilidae) ، آنتوفوريده (Anthophoridae) ، آندرنيده (Andernidae)، هاليكتيده (Halictidae)  و آپيده (Apidae) در ايران وجود دارند. از مهم‌ترين گرده افشان­هاي گياهان هستند و سودي كه از اين حشرات به انسان مي­رسد غير قابل محاسبه است.

زنبورهاي گروه پارازتيكا خانواده­هاي تريكوگراماتيده (Trichogrammatidae)، سيلونيده (Scelionidae) و مي­ماريده (Mymaridae) پارازيتوئيد تخم گروه‌هاي مختلفي از حشرات مي­باشند. و در همين گروه خانواده­هاي براكونيده (Braconidae) و ايكنئومونيده (Ichneumonidae)  پارازيتوئيد گروه‌هاي مختلف حشرات محسوب مي­شوند.

در خانواده براكونيده زير خانوادهايي به نام آفي­ديئينه (Aphidiinae) وجود دارند كه گاهي تحت عنوان خانواده آفي­ديئيده (Aphidiidae) از آن نام مي­برند كه همه گونه­هاي آن پارازيتوئيد شته­ها و شپشك‌ها هستند.

مهم‌ترين دشمنان طبيعي آفات گلخانه­اي شامل شته­هاي خانواده­هاي انسيرتيده (Encyrtidae)، آفلينيده(Aphelinidae) ، ائولوفيده (Eulophidae) و در مواردي پتروماليده (Pteromalidae) مي­باشند.